ซิตริก แอซิด (Citric Acid) เป็นกรดอินทรีย์อ่อนที่พบได้ตามธรรมชาติในผลไม้ตระกูลส้ม เช่น เลมอน มะนาว ส้มโอ และส้มสายพันธุ์ต่างๆ กรดชนิดนี้มีรสเปรี้ยวเฉพาะตัว จึงถูกนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มอย่างแพร่หลาย ทั้งเพื่อปรับรสชาติ เพิ่มความสดชื่น และช่วยรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ให้คงอยู่ได้นานยิ่งขึ้น

ลักษณะและคุณสมบัติทางเคมี

ซิตริก แอซิด เป็นกรดคาร์บอกซิลิกที่มีสูตรโมเลกุล C₆H₈O₇ มีลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายน้ำได้ดี และมีความเป็นกรดอ่อน ทำให้สามารถใช้ร่วมกับส่วนผสมอื่นได้อย่างปลอดภัย นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติสำคัญ ได้แก่

• ความสามารถในการจับโลหะ (Chelating Agent) ช่วยลดการเกิดคราบจากแร่ธาตุต่างๆ

• ความเสถียรสูง ไม่เปลี่ยนแปลงง่ายภายใต้อุณหภูมิในการผลิตอาหารทั่วไป

• มีความเป็นกรดที่เหมาะสมสำหรับควบคุมค่า pH

ประโยชน์และการใช้งาน

ซิตริก แอซิด ถูกนำไปใช้ในหลายอุตสาหกรรม โดยสามารถแบ่งการใช้งานหลักได้ดังนี้

1. อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม

• ใช้เป็นสารปรุงรสเปรี้ยว

• ช่วยควบคุมค่า pH เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา

• เพิ่มความสดและความกลมกล่อมของรสชาติ

• ใช้เป็นสารกันเสียอ่อนๆ ร่วมกับส่วนผสมอื่น

2. อุตสาหกรรมความงามและการดูแลส่วนบุคคล

• ใช้ปรับค่า pH ของผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับผิว

• ใช้เป็นสารช่วยผลัดเซลล์ผิวอย่างอ่อนโยนในผลิตภัณฑ์ AHA

• เสริมประสิทธิภาพการทำงานของสารกันเสียบางชนิด

3. การทำความสะอาดและงานครัวเรือน

• ใช้ขจัดคราบตะกรัน คราบหินปูน และคราบน้ำในกาต้มน้ำ เครื่องชงกาแฟ หรือเครื่องล้างจาน

• ใช้ในการทำผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดแบบปลอดภัย

• ลดคราบโลหะหนักที่เกิดบนพื้นผิว

4. อุตสาหกรรมยา

• ใช้เป็นส่วนหนึ่งของสารช่วยดูดซึม

• ใช้ควบคุมความเป็นกรดในยาเม็ดหรือยาน้ำบางประเภท

ความปลอดภัยในการใช้งาน

ซิตริก แอซิดจัดเป็นสารที่มีความปลอดภัยสูงเมื่อใช้ในปริมาณที่เหมาะสม โดยหน่วยงานกำกับดูแลด้านอาหารทั่วโลก เช่น FDA ของสหรัฐอเมริกา จัดให้เป็นสารที่มีสถานะ Generally Recognized As Safe (GRAS)
อย่างไรก็ตาม การใช้ในปริมาณมากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองต่อผิวหนังหรือดวงตาได้ และควรหลีกเลี่ยงการสูดดมผงในปริมาณมาก

สรุป

ซิตริก แอซิด เป็นกรดอินทรีย์อเนกประสงค์ที่พบได้ตามธรรมชาติและถูกนำไปใช้อย่างกว้างขวาง ทั้งในอาหาร เครื่องดื่ม เครื่องสำอาง ยา รวมถึงผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด ด้วยคุณสมบัติการควบคุมค่า pH การเพิ่มรสชาติ การลดคราบ และความปลอดภัยสูง จึงนับเป็นสารสำคัญในกระบวนการผลิตสมัยใหม่หลายประเภท.